اوليويه ( مترجم : محمد طاهر ميرزا )
29
سفرنامه اوليويه ( فارسى )
اين محل در درّه واقع بود و بسيار خوش منظره ؛ گرمى هواى امروز كمتر از ايام گذشته بود . بيست و هشتم ماه مه : دو ساعت و نيم قطع مسافت كرديم . در طرف چپ دهى بسيار بود كه « كرند » مىناميدند . اين ده واقع شده بود در دامنهء كوهى سنگلاخ و مرتفع و صعب المسلك كه چشمهء آبى كثير المقدار بيرون آمده ، اطراف را مشروب مىكرد . « كرند » همان است كه قدما آن را « كارينا » « 16 » مىگفتند . به جهت سختى مكان و اشكال تسخير وى كمال شهرت را داشت . از هنگامى كه قدم به خاك ايران نهاديم ، اكرادى كه در حول و حوش چادر بودند ، به جهت كاروان متصل آذوقه مىآوردند . لهذا برّه و تخممرغ و شير و ماست به وفور داشتيم . اين اكراد بسيار [ آرام ] و خوش روى و از اكرادى بودند كه در حوالى « نصيبين » منزل كرده بودند . در لباس و اسلحه تفاوت كمى با آنها دارند . كلاه اينها از نمد بود كه بسيار بلند و از هر طرف زيادتى داشت . كفشهاى اينها مشابه كفشهاى ما بود ، از قسمى كه ما « پانتوفل » مىناميم . اين كفشها از چرمهاى محكم و خوبى دوخته شده ، و روى آنها هم ريسمانهاى كلفت و مشبّك بافته بودند . بيست و نهم ماه مه : از همان درّه كرند عبور كرديم . در اثناى طريق از پشتهاى گذشتيم كه مشحون به درختهاى جنگلى زياد بود . از جمله درخت بادام كوهى و درخت سقز ، و درختى كه به عربى « شجر الزعرور » و به فارسى « كوهنج » « 17 » نامند . درخت بلوط هم فراوان بود . بعد از شش ساعت و نيم رسيديم به قرب دهى كه « هارونآباد » مىگفتند . در اينجا كاروانسراى عظيمى ساخته بودند . گلههاى گوسفند ، بسيار ديديم . چادرهاى اكرادى چند ، از دور مشاهده افتاد . اين نواحى بسيار خوب عمارت و زراعت و آبيارى شده است . سىام ماه مه : از كوهستانهايى كه درختهاى جنگلى داشت ، عبور كرديم ، و از پشته صعب المرورى سرازير شديم . به درّه بسيار وسيعى داخل شديم . از جانب شمال به مسافت هشت فرسخ كوههاى مرتفعى ديده مىشد كه هنوز قلل آنها با برف بود . امروز هشت ساعت راه رفتيم ، و در كنار كاروانسراى بسيار خوبى فرود آمديم . به مسافت يك ربع فرسخ ، در يسار [ سمت چپ ] دهى بود بسيار بزرگ كه « ماهى دشت » مىگفتند . اهالى اين ده از ميوهء درخت سقّز كه در آن نواحى فراوان است ، روغنى مىگيرند كه براى خوردن بسيار خوب است . از ساقهء درخت مزبور به واسطهء شكافى كه در آن احداث مىكنند ، سقّز فراوان بسيار اعلا حاصل مىكنند . استخراج روغن از ميوهء درخت سقّز ، گويا
--> ( 16 ) Karina . ( 17 ) . كوهنج - كوهيج - كوثير - كوهيك : آلوى كوهى ، زعرور